Ilyo balepituluka mu ndalama sha- ukupanga ifya kusalapo ifya kubomfya, abengi abakwata amakwebo basumina ukuti balikwata fye ifya kusalapo fibili: ukukongola amashini na mashina ya cilambu. Lelo, impendwa ilekulilako iya makwebo yalebika imisango yonse ibili iya fibombelo pa nshita imo ine. Uku kupingulapo takwashintilila pa mibele, lelo pa fyebo. Umusango umo umo uwa mashini ulekoka imisango yalekanalekana iya mibele ya bashita, kabili ukufibika pamo kuti ilingi line ukulundako indalama ukwabula ukufwaya umutengo uukalamba uwa cifulo cimbi.
Ukulingana na malipoti ya kubomba ukufuma ku fifulo fya kushitishishamo, ififulo fya kusekeshamo, ififulo fya kutwalamo abantu, ne fifulo fya maofeshi, ukubomfya imisango yonse ibili iya mashini pa nshita imo ine kuti kwakulisha ukupita kwa makasa, inshita ya kwikala na bashita, ne ndalama sha mweshi umo umo. Pa nshi pali fimo ifilenga ukuti ififulo fimo fisalepo ukubomfya imisango yonse ibili iya mashini.
Balapwisha ukucincimusha kwa bashita ukwapusanapusana.
Amashini ya kushitishishapo yafikilisha ukukabila kwa bantu, lintu amashini ya cilambu yapeela ukufwaya kwabo ukwa kusekesha ne fya bupe. Nga ca kuti fyonse fibili fyaba mu cifulo cimo cine, kuti fyalenga abashita abengi ukufuma ku fifulo fyapusanapusana.
Amashini ya kutuminako amashini {Icibombelo cakubomfya
Ukufwailisha pa lwa cilonganino ca Mashini ya Kukongola (NAMA) kulalanga ukuti ukucila pali86% ukushita kwa mashini ya kusamba kwashintilila pa kwangufyanya nelyo ukwa kufwaya ukushita, pamo nga:
Imicele
Imibombele
Ifintu ifya maka
Ukubwekeshapo kwa fya kulya ukwayanguka
Abashita ifipe balashita pantu balefwaya icintu cimo apo pene, kabili amashini ya kutuminako ifipe yafikilisha ukukabila uko.
Ukupanga amashini=ifya kusekesha
Amashini ya maloti yalebomba mu nshila yapusanako. Tabapeela ifipe abantu balekabila, lelo ukucila pa milimo abantu balefwaya ukwesha. Ukufwailisha kwa fya makwebo kulalanga:
Mupepi na 64% abasambi baletungululwa no kumfwa kwa kukansana nangu ukufwaisha ukwishiba.
Ukubwekeshapo ukushita kwaba ukwalinga pantu abakubelenga balefwaya ukwesha na kabili.
Icipendo ca makwebo icalinga cilakulilako, maka maka na bamashini ba mashini.
Nga cakuti ifyakusalapo fyonse fibili fyalipo, ukubomfya indalama kulasalangana mufibombelo ne fyakusangalala, ukucila ukushintilila pa musango umo uwa milimo.
Bakoka abantu aba myaka yalekanalekana.
Ici e cimo icalenga ukuti ififulo fimo fibe ne misango yonse ibili iya mashini.
Amashini ya kushitishishapo yalicindama nga nshi ku bakulu.
Abakulu kuti bashita:
Kofi
Amenshi ayatika
Imicele
Ifipe ifyakwaluka
Abakulu ilingi line bapanga 70% ukufika kuli 90% ababomfya amashini ya kusamba mu fifulo fya ncito, ama gym, ifipatala, ne fifulo fya kutwalamo abantu.
Amashini ya Pepeni yalalenga abatamba abaice
Amashini ya fipe ilingi line yapeela:
Abana
Abapungwe
Indupwa
Abashita ifyakushita
Mu fifulo fya kushitishishamo ifya kusekesha, ukufika kuli 60% iya ndalama sha mashina sha fifulo fya kushitilamo shifuma ku ndupwa ishakwata abana.
Nga ca kuti amashini yonse yabili yalipo, icifulo calinga ku cintubwingi icasankanishiwa, ukucila umusango umo uwa babomfya.
Ukubomfya amashini yabili pamo kuti kwalenga inshita ya kwikala.
Ukufimba inshita kulapilibula inshita iyo abashita baikala mu cifulo ca kushitishamo. Inshita iikalamba iya kwikalapo ilingi line ilapilibula ukubomfya indalama ishingi.
Isambililo ukupitila mu kufwailisha kwa fipe fyakushita.ii yasangile ukuti:
ififulo ifyakwata ifya kusekesha ifya kulanshanya fyamwene abatandashi baleikala 12% ukufika kuli 35% ukucilapo.
Inshita iikalamba iya kwikala ilakulisha amaka ya kushita mu fiputulwa ifingi.
Amashini ya Raffle yalalenga abantu ukulaikala inshita itali. Amashini ya kusamba, ku lubali lumbi, yapilibula inshita ya kwikala iyalundwako mu kushitisha ifya kunwa ne fya kulya.
Intuntuko sha ndalama shalicilapo ukushintilila.
Ukubomfya amashini ya cilambu kuti kwapilibuka no kupilibuka(000) ifibombelo fyakulisha ilingi line pa mpela ya mulungu, pa nshiku sha kusefya, nangu mu nshita sha nshita. Amashini ya kusamba, ku lubali lumbi, yatendeka ukupeela ukubomfya kwa cila bushiku ukwashintilila.
Icilangililo ca ndalama sha ndalama
| Umusango wa Mishi | Imibele ya mibele | Icifumamo |
|---|---|---|
| Inshimi ya Mapeka | Ukupwisha kwa mpela ya mulungu ukwakulisha, amatunko ya nshita | Iciputulwa ca pa muulucitilecitilecitile |
| Mache banono | Ukubomfya ubushiku bwa mulungu | Amakwebo ayaishibikwa aya mulungu onse |
Nga ca kuti amashini yonse yabili yalebomba pa nshita imo ine, amakwebo kuti yakwata ifikonkelepo:
Ukucetekela kwa ndalama .
Iciputulwa ca nshita icashintilila pa kubomfya indalama icisansamusha umulingo wapita .
Uku kusakanisha kuti kwacefyako ubusanso bwa ndalama no kwafwilisha ukufika pa numa ya mweshi umo umo.
Ukubomfya amashini yabili pa nshita imo ine kuti kwakulisha indalama pa makasa ya pa muulu.
Ababomfya abengi tabatontonkanya fye pa ndalama sha mweshi umo umo lelo na kabili ukubomfya bwino bwino ifibombelo ilyo balelinganisha ifibombelo.
Ukupitulukamo ukulingana na myeshi mutanda iya mashiwi ya pa kati kwalangile ukukonkapo pa fifulo ifyakwata imisango yonse ibili iya mashini:
Amakwebo yonse pamo pa makasa ya pa muulu yakulile na 18% ukufika kuli 55% ukulingana no kubomfya fye umusango umo.
Imitengo ya kubomfya yalikulileko ukucepa ukulingana no kukula kwa ndalama.
Imisango ya mibomfeshe iyapusanapusana yalengele ukuti kube inshita iikalamba iya 8900.
Pa mulandu wakuti amashini yonse yabili yalekabila ababomfi abanono kabili ababomfi abanono, indalama shalundwako tashakulisha nga nshi.
mu kupelako
Ukubika pa nshita imo ine ukwa mashini ya kushitishishapo na mashini ya hotery mu fifulo fimo takutungulwilwa ku kwangufyanya[000)bwine ukupitila mu fyebokwetemo(1}} fyasontelwe. Cila mashini ilabomba umulimo umbi:
Umo alapeela ukwangufyanya ukwa kubomfya; umbi alapeela ifya kusekesha no kulanshanya kwa mu nkuntu.
Ica butatu cipeela ifya kusekesha no kulanshanya kwa mu nkuntu.
Ukubomba pamo, balakoka imyaka iikalamba, ukulundako inshita ya kwikala abashitisha, no kupanga ifilenga ukushita ifingi. Mu kupelako, ici citwala ku milonga ya ndalama iyaishibikwa kabili iyapusanapusana.
Kuli abo abatontonkanya nga ca kuti calicindama ukubikako fyonse fibili ifintu pa nshita imo ine, ifipusho fyacindama ni ifi:
Ni bani ibumba lya babomfya?
Bushe ni shani fintu imibele ya mishi ya makasa yaba?
Bushe icifulo calinga ku misango yonse ibili iya mashini?
Ilyo icifulo cafikilisha ifi fintu, ukubomfya amashini yabili pa nshita imo ine kulatwala indalama ishingi isha mweshi umo umo no kufwaya bwino ukucila ukushintilila pali mashini fye imo.
